هیسترکتومی چیست و چگونه انجام می گردد؟ - وبلاگ پشتیبانی

به گزارش وبلاگ پشتیبانی، خبرنگاران: هیسترکتومی نوعی عمل جراحی است که طی آن رحم به وسیله برشی در پایین شکم از بدن خارج می گردد. رحم اندامی در بدن تان است که وقتی باردار می شوید، جنین تان در آن رشد می نماید. در عمل هیسترکتومی جزئی فقط رحم برداشته می گردد و دهانه رحم دست نخورده باقی می ماند. اما در هیسترکتومی کامل (توتال)، رحم و دهانه رحم خارج می شوند.

گاهی هیسترکتومی شامل خارج کردن یک یا هر دو تخمدان و لوله های فالوپ نیز می گردد که به این عمل هیسترکتومی توتال همراه با سالپینگو اوفورکتومی (total hysterectomy with salpingo-oophorectomy) می گویند.

هیسترکتومی می تواند به وسیله برشی در واژن (هیسترکتومی واژینال) یا به وسیله لاپاراسکوپی (وسیله ای بلند و باریک از راه برش کوچکی در شکم وارد می گردد) انجام گردد.

تحت شرایط زیر، هیسترکتومی شکمی به سایر انواع هیسترکتومی ترجیح داده شده و توصیه می گردد:

• رحم عظیم باشد.
• پزشک بخواهد سایر اندام های رحمی را از جهت علائم بیماری آنالیز کند.
• جراح احساس کند شرایط شما برای هیسترکتومی شکمی مناسب تر است

عمل هیسترکتومی چه زمان هایی ضروری است؟

سرطان های زنان:

اگر شما دچار یکی از سرطان های زنان شده باشید، مثلا سرطان رحم یا دهانه رحم، هیسترکتومی می تواند بهترین گزینه درمان برای تان باشد. بسته به نوع خاص سرطانی که دارید و میزان گسترش آن، سایر درمان ها شامل رادیوتراپی و شیمی درمانی می شوند.

فیبروم:

هیسترکتومی تنها راه درمان دائمی و مطمئن برای فیبروم است. فیبروم، تومور خوش خیم رحم است که اغلب سبب خونریزی های مداوم، کم خونی، درد در لگن یا فشار بر مثانه می گردد. درمان های غیر جراحی فیبروم، بسته به میزان ناراحتی و سایز فیبروم می تواند متفاوت باشد. خیلی از خانم هایی که فیبروم دارند، علائم شان خفیف و بسیار جزئی بوده و احتیاجی به درمان ندارند.

اندومتریوز:

در اندومتریوز، بافت مخاط درونی رحم (اندومتریوم) به سمت بیرون رحم و روی تخمدان ها، لوله های فالوپ یا سایر اندام های لگن یا شکم رشد می نماید. زمانی که دارو درمانی یا جراحی حمایتی (درمان کانزرواتیو) نتواند اندومتریوز را بهبود بدهد، ممکن است احتیاج به هیسترکتومی همراه با خارج کردن تخمدان ها و لوله های فالوپ باشد (سالپینگو اوفورکتومی دو طرفه).

افتادگی رحم:

پایین افتادن رحم به سمت واژن زمانی روی می دهد که رباط های حمایت نماینده و بافت های نگهدارنده رحم ضعیف می شوند. افتادگی رحم می تواند موجب بی اختیاری ادرار، احساس فشار در لگن یا مشکل در دفع گردد. برای درمان چنین عوارضی احتمالا به هیسترکتومی احتیاج است.

خونریزی غیرعادی واژینال:

اگر در هر سیکل قاعدگی تان، پریود های سنگین، نامنظم یا طولانی مدت دارید در صورتی که خونریزی های تان با سایر روش ها کنترل نشوند، ممکن است هیسترکتومی بتواند علائم تان را تسکین بدهد.

لگن درد مزمن:

گاهی عمل جراحی، آخرین راهکار لازم برای زنانی است دچار درد های مزمن لگن هستند که به وضوح از رحم ناشی می شوند. اما هیسترکتومی برای خیلی از انواع لگن درد، تسکینی ایجاد نمی نماید و در چنین مواقعی، یک هیسترکتومی نابجا و غیرضروری می تواند مسائل جدید ایجاد کند. قبل از چنین عمل مهمی حتما باید ارزیابی های دقیق پزشکی انجام گردد.

عمل هیسترکتومی پایانی برای توانایی شما در باردار شدن است. اگر فکر می کنید ممکن است قصد باردار شدن داشته باشید، از پزشک تان در خصوص جایگزین های هیسترکتومی سوال کنید. در خصوص سرطان، هیسترکتومی می تواند تنها راه حل باشد، اما در خصوص سایر عوارض، از جمله فیبروم، اندومتریوز و افتادگی رحم، ممکن است بتوانید ابتدا شیوه های کمتر تهاجمی درمانی را امتحان کنید.

طی عمل هیسترکتومی، پزشک جراح شما ممکن است یک روش مرتبط را نیز به کار ببرد که طی آن هر دو تخمدان و لوله های فالوپ تان نیز خارج شوند (سالپینگو اوفورکتومی دو طرفه). شما باید قبل از تصمیم به چنین عملی با پزشک تان در خصوص لزوم این شیوه که نتیجه اش چیزی به نام یائسگی نشای از جراحی خواهد بود صحبت کنید.

در یائسگی ناشی از عمل جراحی، اغلب علائم یائسگی بعد از عمل به طور ناگهانی بروز می نمایند. بسته به این که علائم زودهنگام یائسگی تا چه اندازه بر کیفیت زندگی تان اثر بگذارند، ممکن است به درمان های کوتاه مدت هورمونی احتیاج داشته باشید.

عوارض هیسترکتومی

عمل هیسترکتومی به طور کلی بی خطر است، اما به هر حال مانند هر عمل جراحی دیگری عوارضی ممکن است داشته باشد. عوارض احتمالی مرتبط با هیسترکتومی شکم شامل موارد زیر می گردد:

• لخته خون
• عفونت
• خونریزی زیاد
• واکنش نسبت به بیهوشی
• آسیب به مجاری ادراری، مثانه، رکتوم یا سایر ساختار های داخل لگن حین عمل جراحی که ممکن است احتیاج به عمل جراحی ترمیمی بعدی را ایجاد کند.
• آغاز زودتر یائسگی حتی در صورتی که تخمدان ها خارج نشوند.
• به ندرت مرگ

چگونه برای عمل هیسترکتومی آماده شوید

طبیعی است که برای عمل جراحی اضطراب داشته باشید. شما باید خود را برای عمل هیسترکتومی آماده کنید:

اطلاعات کسب کنید:

قبل از عمل هر اطلاعاتی را که ضروری است داشته باشید تا اعتماد بنفس تان را حفظ کنید جمع آوری کنید. در خصوص هیسترکتومی از پزشک و جراح تان سوال بپرسید، مثلا اینکه چه باید بکنید تا برای این عمل احساس راحت تری داشته باشید.

دستورات دارویی پزشک تان را دقیقا انجام دهید:

از پزشک تان بپرسید آیا ضروری است دارو های معمول تان را در روز های منتهی به عمل تغییر دهید یا نه. پزشک تان را در جریان هر دارویی که مصرف می کنید، چه تجویزی و چه OTC و چه مکمل های غذایی یا دارو های گیاهی، قرار دهید.

در خصوص نوع بیهوشی که قرار است دریافت کنید سوال بپرسید:

هیسترکتومی شکم احتیاج به بیهوشی عمومی دارد.

برای مدت زمان بستری شدن تان در بیمارستان برنامه ریزی کنید:

اینکه چند روز قرار است در بیمارستان بستری باشید بستگی به نوع هیسترکتومی که انجام می گردد و توصیه های پزشک تان دارد. به طور کلی هیسترکتومی شکم احتیاج به یک تا دو روز بستری شدن در بیمارستان دارد.

برای یاری هایی که در دوره نقاهت تان احتیاج خواهید داشت برنامه ریزی کنید: ریکاوری کامل بعد از عمل هیسترکتومی به چند هفته زمان احتیاج دارد. پزشک تان احتمالا توصیه می نماید فعالیت های تان را در دوره نقاهت محدود کنید، مثلا رانندگی نکنید یا اجسام سنگین بلند نکنید. اگر فکر می کنید در مدت استراحت تان در خانه ممکن است به یاری احتیاج داشته باشید، قبل از عمل برای آن برنامه ریزی کنید.

از عمل هیسترکتومی چه انتظاری باید داشته باشید

پزشک جراح حین هیسترکتومی شکم، رحم تان را از تخمدان ها، لوله های فالوپ و قسمت بالایی واژن و همچنین از رگ های خونی و بافت های همبندی که از رحم حمایت می نمایند جدا می نماید. بخش پایینی رحم (دهانه رحم) معمولا برداشته می گردد (هیسترکتومی توتال)، اما گاهی ممکن است دهانه رحم در جای خود باقی گذاشته گردد (هیسترکتومی جزئی). پزشک جراح در صورت لزوم، اندام ها و بافت های دیگر لگن را نیز ممکن است خارج کند، مثلا تخمدان ها یا لوله های فالوپ.

آیا می توان روی هیسترکتومی به عنوان شیوه ای برای پیشگیری از سرطان حساب باز کرد؟

در خصوص خانم هایی که نقص ژن BRCA1 یا BRCA2 دارند، خطر ابتلا به سرطان تخمدان خیلی بیشتر است. تنها یک درصد از زنان طی زندگی خود دچار سرطان تخمدان خواهند شد که 44 درصدشان جهش ژنی BRCA1 و تقریبا 17 درصدشان جهش ژنی BRCA2 را به ارث برده اند. در بعضی موارد، بعد از تست ژنتیک، زنانی که BRCA1 یا BRCA2 را دارند تصمیم می گیرند که عمل جراحی پیشگیرانه انجام دهند. در این عمل هر دو تخمدان برداشته می گردد (پروفیلاکتیک اوفورکتومی) که می تواند به تنهایی و جداگانه یا همزمان با عمل هیسترکتومی انجام گردد. مطالعات نشان می دهند این عمل جراحی، ریسک مرگ ناشی از سرطان تخمدان را تا 80 درصد کاهش می دهد.

هیسترکتومی رادیکال چیست؟

این شیوه از جراحی گسترده تر از شیوه برداشتن رحم به روش شکمی است. زیرا در این جراحی، قست های فوقانی واژن و بافت های اطراف رحم نیز برداشته می گردد. هیسترکتومی رادیکال، معمولا برای بیمارانی که در مراحل اولیه سرطان دهانه رحم هستند، انجام می گردد. عوارض جانبی این عمل نیز از مدل جراحی شکمی بیشتر است. مثلا به سیستم ادراری و دفع، آسیب ها و زخم هایی وارد می گردد.

قبل از هیسترکتومی چه کار هایی باید انجام گردد

قبل از عمل هیسترکتومی شما باید تست هایی از جهت سرطان که می تواند رویکرد عمل توسط جراح را تغییر بدهد انجام دهید. این تست ها شامل موارد زیر می شوند:

سیتولوژی دهانه رحم (پاپ اسمیر):

این تست می تواند وجود سلول های غیرعادی در دهانه رحم یا سرطان دهانه رحم را شناسایی کند.

بیوپسی اندومتر:

این تست می تواند وجود سلول های غیرعادی در دیواره رحم یا سرطان اندومتر را شناسایی کند.

سونوگرافی لگن:

این تست می تواند سایز فیبروم های رحم، پولیپ های اندومتر یا کیست های تخمدان را نشان بدهد.

شیوه هیسترکتومی چگونه است؟

در گذشته، عمل جراحی برداشتن رحم ازطریق ایجاد برش در ناحیه شکم صورت می گرفت. اما امروز، بیشتر جراحی ها از روش لاپاروسکوپی یا هسیترکتومی واژنی (یعنی جراحی به جای شکم ازطریق واژن انجام می گیرد) انجام می شوند. در این صورت، بهبود بیمار سریع تر و راحت تر خواهد بود. اگر به جای روش های جدید از همان جراحی شکمی استفاده بگردد، مدت بستری بودن و هزینه بستری شدن در بیمارستان نیز افزایش می یابد. مدت زمان جراحی در روش های نام برده تقریبا مشابه است و همه روش ها تقریبا به 2 ساعت زمان احتیاج دارند. البته اگر رحم عظیم باشد، ممکن است هیسترکتومی واژنی کمی بیشتر از زمان گفته شده، طول بکشد.

بعد از عمل هیسترکتومی

بعد از عمل هیسترکتومی شما به مدت چند ساعت در اتاق ریکاوری خواهید ماند. تیم مراقبت از شما، علائم دردتان را کنترل می نماید، داروی لازم برای تسکین درد و پیشگیری از عفونت را به شما می دهد و تشویق تان می نماید هوشیار شوید.

احتمال بروز خونریزی واژینال پس از هیسترکتومی واژینال کمی بیشتر از هیسترکتومی شکمی است. یعنی افرادی که عمل برداشتن رحم را به وسیله واژن انجام می دهند نسبت به کسانی که این عمل را به وسیله شکم انجام می دهند، بیشتر خونریزی دارند. در هر صورت خونریزی که شرایط بالا را داشته باشد، چه در طی هیسترکتومی واژینال اتفاق افتاده باشد و چه هیسترکتومی شکمی، باید توسط پزشک آنالیز گردد. در این عارضه درمان به موقع و اولیه از اهمیت زیادی برخوردار است.

مراعات بعد از عمل هیسترکتومی

بعد از هیسترکتومی شکمی مدتی زمان ضروری است تا بتوانید به زندگی نرمال خود برگردید و این مدت برای بیشتر خانم ها حدود 6 هفته است. طی این مدت:

• زیاد استراحت کنید.
• هیچ جسم سنگینی بلند نکنید.
• بعد از عمل بی تحرک نباشید، اما از انجام فعالیت بدنی زیاد و سنگین خودداری کنید.
• حداقل تا شش هفته فعالیت جنسی نداشته باشید.
• به تمام توصیه های پزشک تان در خصوص نحوه فعالیت و ... عمل کنید.

زندگی بعد از هیسترکتومی چگونه خواهد بود؟

• عمل هیسترکتومی بعضی از جنبه های زندگی تان را برای همواره تغییر خواهد داد. مثلا:
• دیگر پریود نمی شوید.
• در بیشتر موارد از علائمی که منجر به عمل هیسترکتومی شده بودند خلاص می شوید.
• دیگر نمی توانید باردار شوید.
• اگر در سنین پیش از یائسگی باشید، خارج کردن تخمدان ها با هیسترکتومی به معنی آغاز یائسگی تان خواهد بود.
• اگر پیش از یائسگی هیسترکتومی شده باشید و تخمدان های تان حفظ شده باشند، ممکن است زودتر از حد نرمال دچار یائسگی شوید.
• اگر هیسترکتومی کامل انجام نداده باشید، یعنی دهانه رحم تان سر جایش باشد، پس یعنی هنوز در معرض سرطان دهانه رحم هستید و احتیاج به انجام روتین پاپ اسمیر از جهت کنترل سرطان دهانه رحم دارید.

بعد از هیسترکتومی، سایر جنبه های زندگی تان به حالت نرمال خود برخواهند گشت یا احتمالا بهتر خواهند شد. مثلا:

• اگر قبل از هیسترکتومی، زندگی جنسی خوبی داشتید به احتمال زیاد بعد از عمل نیز همان روال ادامه خواهد داشت.
• بعضی از خانم ها حتی ممکن است بعد از هیسترکتومی لذت بیشتری از روابط جنسی خود ببرند. این تغییر می تواند به دلیل رها شدن از درد مزمن یا خونریزی زیادی باشد که ناشی از مسائل رحم بوده است.
• تسکین علائم می تواند کیفیت زندگی تان را به میزان قابل توجهی افزایش بدهد. شما ممکن است بیشتر احساس تندرستی کنید و از زندگی تان لذت ببرید.

هورمون درمانی می تواند به تسکین تغییرات بعد از هیسترکتومی یاری کند

اگر هیسترکتومی که روی شما صورت گرفته شامل تخمدان های تان نیز بوده است، پس می توانید در خصوص مزایا و معایب استروژن درمانی با پزشک تان صحبت کنید. بعد از خارج کردن تخمدان ها، استروژن درمانی می تواند به تسکین علائم ناراحت نماینده یائسگی یاری کند. اما هورمون درمانی خوراکی با ریسک سکته مغزی، لخته خون مانند ترومبوز رگ های عمقی و بیماری قلبی نیز همراه است که این موارد را نیز به دقت با پزشک تان مطرح کنید.

از طرفی دیگر ممکن است بعد از هیسترکتومی احساس از دست دادن کنید. زنانی که در سنین پیش از یائسگی هستند و مجبورند هیستروکتومی شوند تا سرطان شان درمان گردد ممکن است احساس اندوه و افسردگی بابت از دست دادن قدرت باروری خود داشته باشند. اگر احساس افسردگی در زندگی تان اختلال ایجاد کرد با پزشک تان مشورت کنید.

منابع: mayoclinic ،everydayhealth

منبع: برترین ها